Popfotografie in de sixties en seventies

Pink Floyd (© Fotograaf Nico van der Stam)
Van Bintangs tot Zappa, van Rolling Stones tot Boudewijn de Groot en van Supremes tot Pink Floyd; enkele namen uit de grote hoeveelheid nationale en internationale popsterren uit de periode 1960 - 1970. Popmuzikanten die op dat moment nog niet weten dat ze later wereldberoemd zouden worden. 

Nico van der Stam was een pionier van popfotografie. Zijn foto’s komen uit de tijd dat het contact tussen fotograaf en popmuzikant nog gemakkelijk was en fotografen niet afhankelijk waren van vooraf vastgestelde persmomenten. De jonge idolen van toen staan wat onwennig op de foto, voorzichtig zoekend naar een eigen stijl. De jaren zestig en zeventig, popmuziek is in opkomst en popfotografie staat in de kinderschoenen. “Performance” is nog een onbekend begrip.

Mick Jagger                                                     David Bowie                                                   Boudewijn de Groot


Nico van der Stam fotografeerde hen in de kleedkamer, op het podium en was de eerste fotograaf die de sterren mee naar buiten nam en de straat gebruikte als decor. Ook maakte hij opnames van de muzikanten in zijn studio. Op de portretfoto’s ontbreekt glamour en kijken de helden van toen ons eerder wat verlegen aan. Zij staan nog aan het begin van hun carrière als Nico van der Stam hen in hun eigen stijl probeert te vereeuwigen.  De musici die op de foto’s zijn te zien, vertegenwoordigen verschillende muziekstijlen. Muziek die tien jaar daarvoor in Europa nog niet bestond; beat, folkrock van singer-songwriters, hardrock, reggae en soulmuziek. Al deze genres, inclusief het Franse chanson.

Inspiratiebron
Geluidsfragmenten, filmbeelden, popbladen, platenhoezen en achtergrondinformatie plaatsten de foto’s in de context van hun tijd. Een unieke Nederlandse culturele periode waarin de jeugdcultuur wortels kreeg en popmuziek de wereld verovert. Een tijdperk dat nog steeds een inspiratiebron vormt voor hedendaagse muziek, mode en andere levensterreinen. Recente geschiedenis die velen zich als de dag van gisteren herinneren, of die zelfs nooit is weggeweest, maar die voor jongere generaties inmiddels onbekend verleden is.

Nico van der Stam (Rotterdam 1925 - Amsterdam 2000)
van der Stam was autodidact en allround fotograaf. Hij fotografeerde voor journalistiek, mode, reclame en maakte foto’s voor reisverhalen. Onder zijn foto’s zijn vele portretten van bekende Nederlanders, musici, cabaretiers en acteurs. Naar eigen zeggen werkte hij op intuïtie en “belichtte met z’n ogen”.

Het Maria Austria Instituut 

Na de dood van Nico van der Stam in 2000 is zijn complete archief overgebracht naar het Maria Austria Instituut te Amsterdam (MAI). Totaal gaat het om ruim 300.000 negatieven. Popfoto’s zijn hiervan een belangrijk onderdeel. Deze verschenen in popbladen als Muziek Expres, Twen en Hitweek. Ook fotografeerde Van der Stam voor platenhoezen en werd hij bekend met zijn foto’s voor de populaire Rijam schoolagenda. Nico van der Stam heeft door zijn werk bijgedragen aan de ontwikkeling van de popfotografie en is de geschiedenis ingegaan als “pionier van de popfotografie”.

Boek
Bij de tentoonstelling 'Yesterday Popfoto’s van Nico van der Stam' die in 2007 - 2008 gehouden werd in het Stedelijk Museum Alkmaar en het Coda Museum Apeldoorn, verscheen een fotoboek met ruim tweehonderd foto’s, met teksten van Roel Bentz van den Berg, Sjoerd Kuyper en Thomas Verbogt. (Uitgeverij Voetnoot, Antwerpen) Het boek verscheen ook in de boekhandel voor 25,= euro.

*Informatie en beeldmateriaal werd in 2007 voor publicatie aangeleverd door het Stedelijk Museum Alkmaar.